|
Şu destanı M.Ö. 330-327 yıllarındaki olaylarla bağlantılıdır. Bu
tarihlerde Makedonyalı İskender, İran’ı ve Türkistan'ı istilâ
etmişti. Bu dönemde Saka hükümdarının adı Şu idi. Bu Destan
Türklerin İskender’le mücadelelerini ve geriye çekilmeleri
anlatılmaktadır. Doğuya çekilmeyen 22 ailenin Türkmen adıyla
anılmaları ile ilgili sebeb açıklayıcı bir efsane de bu destan
içinde yer almaktadır. Kaşgarlı Mahmud Divan ü Lügat-it Türk'de
İskender’den Zülkarneyn olarak bahsetmektedir. Destanın tesbit
edilebilen kısa metni şöyle özetlenebilir:
İskender, Türk memleketlerini almak üzere harekete geçtiğinde
Türkistan'da hükümdar Şu isminde bir gençti. İskender’in gelip
geçici bir akın düzenlediğine inanıyordu. Bu sebeble de İskender’le
savaşmak yerine doğuya çekilmeği uygun bulmuştu. İskender’in
yaklaştığı haberi gelince kendisi önde halkı da onu izleyerek doğuya
doğru yol aldılar. Yirmi iki aile yurtlarını bırakmak istemedikleri
için doğuya gidenlere katılmadılar.
Giden gurubun izlerini takip ederek onlara katılmaya çalışan iki
kişi bu 22 kişiye rastladı. Bunlar birbirleriyle görüşüp
tartıştılar. 22 kişi bu iki kişiye: "Erler İskender gelip geçici bir
kişidir. Nasıl olsa gelip geçer , o sürekli bir yerde kalamaz. Kal
aç" dediler. Bekle , eğlen, dur anlamına gelen "Kalaç" bu iki
kişinin soyundan gelen Türk boyunun adı oldu. İskender Türk
yurtlarına geldiğinde bu 22 kişiyi gördü ve Türk'e benziyor
anlamında " Türk maned " dedi. Türkmenlerin ataları bu 22 kişidir ve
isimleri de İskender’in yukarıdaki sözünden kaynaklanmıştır.
Aslında Türkmenler, Kalaçlarla birlikte 24 boydur ama Kalaçlar
kendilerini ayrı kabul ederler. Hükümdar Şu Uygurların yanına gitti.
Uygurlar gece baskını yaparak İskender’in öncülerini bozguna
uğrattılar. Sonra iskender ile Şu barıştılar. İskender Uygur
şehirlerini yaptırdı ve geri döndü. Hükümdar şu da Balasagun'a
dönerek bugün şu adıyla anılan şehri yaptırdı ve buraya bir tılsım
koydurttu.
Bugün de leylekler bu şehrin karşısına kadar gelir, fakat şehri
geçip gidemezler. Bu tılsımın etkisi hâlâ sürmektedir. Bu destana
göre İskender Türkistan'a geldiğinde Türkmenlerin dışındaki Türkler
doğuya çekilmişlerdi. İskender Türkistan’da mukavemetle
karşılaşmamış bu sebeble de ilerlememiştir. Büyük ölçüde çadırlarda
yaşayan Türkler İskender’in seferinden sonra şehirler kurmuş ve
yerleşik hayatı geliştirmişlerdir.
| 
